Vì sao hai thầy nói hai kiểu: bốn trường phái phong thủy khác nhau ở đâu
Tình huống rất quen: mời hai người xem cho cùng một ngôi nhà, nhận về hai kết luận khác nhau, có khi trái ngược. Phản ứng đầu tiên thường là nghĩ một trong hai người không thật.
Nhưng phần lớn trường hợp có lời giải đơn giản hơn: họ dùng hai hệ khác nhau. Bài này giới thiệu bốn hệ chính để anh chị biết mình đang nghe theo hệ nào.
Loan Đầu — nhìn hình thế
Đây là nhánh lâu đời, tập trung vào hình thế đất đai và cảnh quan xung quanh: thế núi, dòng nước, độ cao thấp, ngôi nhà tựa vào đâu và nhìn ra đâu.
Đặc điểm: dựa nhiều vào quan sát trực tiếp và cảm nhận địa hình, ít dùng tính toán.
Đây cũng là nhánh dễ nối với lý giải thực tế nhất — đất cao ráo, có chỗ tựa, tránh nơi gió xoáy và nước tụ đều là những điều có lợi ích rõ ràng cho việc ở.
Lý Khí — nhìn phương vị và thời gian
Nhánh này dùng tính toán theo phương hướng và theo hệ can chi thay vì quan sát hình thế. Nó là nhánh mà la bàn trở thành công cụ trung tâm.
Đặc điểm: mang tính hệ thống và tính toán cao, nên hai người cùng theo một hệ thường ra kết quả giống nhau — miễn là đo hướng như nhau.
Loan Đầu và Lý Khí không đối nghịch; nhiều người làm nghề dùng cả hai, xem hình thế trước rồi tính phương vị sau.
Bát Trạch — hệ tám hướng theo tuổi
Đây là hệ phổ biến nhất với người bình thường, và cũng là hệ mà các công cụ tra cứu hay dùng.
Cách vận hành: chia người thành hai nhóm — Đông tứ mệnh và Tây tứ mệnh — dựa trên năm sinh và giới tính, rồi chia tám hướng thành hai nhóm tương ứng. Người thuộc nhóm nào thì hợp với các hướng trong nhóm đó.
Ưu điểm: đơn giản, tra được, ai cũng dùng được. Đây là lý do nó phổ biến.
Hạn chế mà chính những người theo phái khác hay nêu: nó không xét tới yếu tố thời gian, và chia cả nhân loại thành tám nhóm là cách phân loại rất thô.
Huyền Không Phi Tinh — thêm chiều thời gian
Hệ này phức tạp hơn hẳn. Điểm khác biệt cốt lõi: nó cho rằng tính chất của một phương vị thay đổi theo thời gian, chia thành các chu kỳ vận.
Nghĩa là một hướng tốt trong giai đoạn này có thể không còn tốt trong giai đoạn sau — điều mà Bát Trạch không có.
Hệ này đòi hỏi biết năm xây nhà, hướng nhà đo chính xác, và tính toán khá nhiều. Đây là lý do nó ít xuất hiện trong các công cụ tra tự động và thường cần người có nghề.
Vì sao chúng cho kết luận khác nhau
Ba lý do chính:
- Chúng xét những yếu tố khác nhau. Bát Trạch xét tuổi người ở; Huyền Không xét năm xây và hướng nhà. Hai đầu vào khác nhau thì đầu ra khác nhau là bình thường.
- Chúng ra đời ở thời điểm và bối cảnh khác nhau, giải quyết những câu hỏi khác nhau.
- Ngay trong một phái cũng có nhiều dòng, và các dòng có điểm khác biệt riêng.
Nên theo phái nào
Đây là câu ai cũng hỏi, và câu trả lời trung thực là: không có cơ sở khách quan để nói phái nào đúng hơn. Chúng không được kiểm chứng theo cách cho phép so sánh.
Nên lời khuyên thực tế là về cách dùng, không phải về chọn cái đúng:
- Chọn một hệ và theo cho nhất quán. Trộn nhiều hệ thường ra mâu thuẫn nội tại.
- Ưu tiên phần Loan Đầu và phần thực dụng trước — hình thế, nắng, gió, nước. Phần này các phái ít mâu thuẫn nhau và cũng là phần có lợi ích rõ nhất.
- Hỏi người tư vấn họ theo hệ nào ngay từ đầu, để không hoang mang khi nghe ý kiến thứ hai.
Điểm chung của mọi phái
Điều đáng chú ý: dù khác nhau về phương pháp, các phái đồng thuận cao ở phần cơ bản nhất:
- Nhà nên cao ráo, thoát nước tốt.
- Nên có chỗ tựa phía sau, thoáng phía trước.
- Tránh nơi gió xoáy mạnh và nơi nước tù đọng.
- Ánh sáng và không khí phải lưu thông.
Nếu anh chị chỉ làm theo những điểm đồng thuận này thôi thì đã có một ngôi nhà tốt về mọi mặt — và không cần chọn phái nào cả.
Một chút bối cảnh lịch sử
Các phái không xuất hiện cùng lúc mà hình thành dần qua nhiều thế kỷ, và sự khác biệt giữa chúng phản ánh cả sự khác biệt về vùng đất.
Nhánh nhìn hình thế phát triển mạnh ở vùng nhiều núi và sông, nơi địa hình rõ rệt và có thể đọc được bằng mắt. Nhánh thiên về tính toán phương vị có vai trò lớn hơn ở vùng đồng bằng, nơi địa hình bằng phẳng nên không có nhiều hình thế để đọc.
Điều này giải thích một điều thực tế: áp nguyên lời khuyên từ vùng khác vào chỗ mình ở không phải lúc nào cũng hợp. Kinh nghiệm về gió và nước hình thành ở vùng ôn đới lạnh khác hẳn kinh nghiệm ở vùng nhiệt đới nhiều mưa.
Với nhà ở Việt Nam, phần đáng tin nhất vẫn là những đúc kết hình thành ngay tại chỗ — tránh nắng tây, đón gió mát, thoát nước tốt, nền cao ráo.